21 شهریور 1405 - 20:21 - نوشته: 
طی روزهای آتی، شاهد برگزاری نمایشگاه خودرو تهران خواهیم بود. این نمایشگاه معمولا به عنوان بزرگترین رویداد خودرویی کشور معرفی میشود و تمامی خودروسازان و واردکنندگان تلاش میکنند تا حضوری در این رویداد داشته باشند. با این حال یک پرسش بزرگ پیرامون نمایشگاه خودرو تهران مطرح است؛ این نمایشگاه در شرایط فعلی کارایی دارد؟ نتیجه برگزاری آن چیست؟ در ادامه نگاهی به این موضوع خواهیم داشت. با ما در خودرودال همراه باشید.
تاریخچه نمایشگاه خودرو تهران
با توجه به تعدد نمایشگاههای مختلف صنعتی و تجاری در ایران، نمیتوان تاریخ دقیقی را برای آغاز به کار نخستین نمایشگاه خودرو عنوان کرد. در سال ۱۳۴۵، خودروسازان ایرانی همچون شرکت خاور (ایرانخودرو دیزل امروزی) و شرکت سهامی جیپ (پارس خودرو امروزی) در نمایشگاه دستاوردهای صنعتی ایران حضور داشتند. در سال ۱۳۴۸، مجموعه نمایشگاههای بینالمللی تهران راهاندازی شد. طی دهه ۱۳۵۰، ایران ناسیونال (ایران خودرو امروزی)، سایپا و جنرالموتورز ایران (پارس خودرو امروزی) با محصولات خود در این رویدادها حاضر شدند.
پس از وقوع انقلاب و جنگ تحمیلی ۸ ساله در دهه ۱۳۶۰، برگزاری نمایشگاه خودرو برای سالها مسکوت ماند. بالاخره و پس از حدود دو دهه سکوت، نخستین نمایشگاه تخصصی خودرو تهران در سال ۱۳۷۸ آغاز به کار کرد. این رویداد در محل دائمی نمایشگاههای تهران برگزار میشد و تا سال ۱۳۸۴، دورانی طلایی را پشت سر گذاشت. پس از آن به دلیل مشکلات ترافیکی، برگزاری نمایشگاه خودرو تهران لغو شد. برگزارکنندگان نیز که محل دیگری برای اجرای این رویداد پیدا نکرده بودند، نمایشگاههای قطعات خودرو یا رویدادهای کوچکتری را در شهرها و استانهای همجوار برگزار کردند. بنابراین یکبار دیگر، نمایشگاه خودرو تهران به مرحله سکوت وارد شد.
حدود ۱۱ سال گذشت تا بار دیگر عنوان نمایشگاه خودرو تهران را در رسانهها ببینیم. این بار برگزاری رویداد خودرویی به مجموعه نمایشگاهی نوساز شهر آفتاب در حومه تهران منتقل شده بود. این مجموعه با تکیه بر فضای وسیع و حضور در منطقهای خارج از ترافیک شهری، توانست نظر دوستداران خودرو را به سمت خود جلب کند. نمایشگاه خودرو تهران طی سالهای اخیر به بستری برای رونمایی از جدیدترین خودروهای داخلی و مونتاژی تبدیل شده است. واردکنندگان نیز با توجه به رونق بازار و آزاد بودن واردات خودرو، در برخی دورههای این رویداد حضور داشتهاند.
روند پر افت و خیز حضور شرکتها در نمایشگاه خودرو تهران
بررسی چگونگی حضور شرکتها در نمایشگاه خودرو تهران، روندی پر فراز و نشیب را نمایش میدهد. البته این روند به سادگی رخ نداده است، بلکه حاصل تغییرات در شرایط بازار خودرو و همچنین وضعیت اقتصادی کشور است.
در سال ۱۳۹۵ که دوره جدید نمایشگاه خودرو در شهر آفتاب برگزار شد، با استقبال گسترده شرکتها و همچنین بازدیدکنندگان مواجه بودیم. حدود ۲۰۰ برند خودرویی داخلی و خارجی در این رویداد حضور داشتند.
با این حال رونق نمایشگاه خودرو دوامی نداشت. یک سال بعد یعنی در سال ۱۳۹۶، تنها ۴۸ شرکت با خودروهای داخلی و خارجی در این رویداد حضور داشتند. یکسال پس از آن یعنی در سال ۱۳۹۷، باز هم اوضاع نمایشگاه بدتر شد. آغاز تحریمها و ممنوعیت واردات خودرو، باعث شد تا این رویداد در سال ۱۳۹۷ بسیار کمرونق باشد و تنها چند شرکت داخلی همچون ایرانخودرو و سایپا در آن حضور یابند.
در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹، شرایط تحریمی دشوارتر شد و شیوع ویروس کرونا نیز بر وخامت اوضاع افزود. در نتیجه شرکتهای برگزارکننده تصمیم گرفتند اصلا نمایشگاهی را برگزار نکنند. دوره چهارم نمایشگاه خودرو تهران در اردیبهشت ۱۴۰۱ برگزار شد و ۲۵ شرکت خودروسازی در آن حاضر شدند.
با آغاز مجدد واردات خودرو، دوره پنجم این رویداد که تحت عنوان اتو اکسپو تهران شناخته میشد، رونق محدودی به خود دید. حدود ۴۰ شرکت در این دوره حاضر شدند. رونق نمایشگاه در دوره ششم و سال ۱۴۰۳ نیز ادامه یافت. در نمایشگاه سال ۱۴۰۳، تعداد ۴۵ شرکت شامل ۳۲ خودروساز داخلی و ۱۲ شرکت واردکننده حضور یافتند. تنوع نمایشگاه خودروها در سالیان ابتدایی دهه ۱۴۰۰ را باید مدیون حضور پررنگ و پرتعداد خودروهای چینی در قالب وارداتی یا مونتاژی بدانیم. رویداد سال گذشته نیز با همین تعداد خودروساز و واردکننده برگزار شد و همچنان نقش چینیها پررنگ بود. با این حال، رویداد سال جاری به شدت متفاوت است.
آیا دوره فرود نمایشگاه خودرو تهران بار دیگر آغاز شده است؟
پس از یک دوره رونق نسبی، به نظر میرسد بار دیگر دوران رکود و سکوت نمایشگاه خودرو تهران آغاز شده است. آمارهای منتشر شده از سوی خودروسازان و همچنین گمرک، نشاندهنده کاهش شدید تولید خودروهای داخلی و همچنین روند نزولی واردات خودروهای جدید به کشورمان است. با ادامه شرایط تحریمهای اقتصادی نیز بعید به نظر میرسد در بلندمدت روند تولید و واردات خودرو به قبل از سال ۱۴۰۴ بازگردد.
در چنین شرایطی، بسیاری از واردکنندگان یا خودروسازان ترجیح میدهند در این رویداد شرکت نکنند. سایر شرکتها نیز محصول جدیدی را برای عرضه نخواهند داشت؛ چرا که خودروهای وارداتی یا مونتاژی جدید در مقیاس اندک به بازار کشور تزریق خواهند شد و مشخص نیست تولید و عرضه آنها تا چه زمانی ادامه داشته باشد. اگر همین شرایط تا سال آینده ادامه داشته باشد، احتمالا نمایشگاه خودرو تهران وارد دورهای از عدم برگزاری خواهد شد.
دستاورد نمایشگاه خودرو تهران برای مصرفکننده ایرانی چیست؟
در شرایطی که قدرت خرید مصرفکننده ایرانی روز به روز کاهش مییابد و قیمت خودروها نیز به دلیل افزایش نرخ ارز رو به افزایش است، برگزاری نمایشگاه خودرو پیامد مشخصی برای اکثر مصرفکنندگان ندارد.
بخش قابل توجهی از مصرفکنندگان ایرانی، دیگر حتی قادر به نگهداری خودرو نیستند و خرید خودرو نیز از سبد گروه بزرگی از خانوارها حذف شده است. گروه کوچکی از مصرفکنندگان نیز که همچنان قدرت خرید خودروهای وارداتی و مونتاژی را دارند، خرید خودرو را براساس میزان بودجه، علاقه شخصی و البته میزان آشنایی با سایر فعالان این حوزه انجام میدهند. در چنین شرایطی، نمایشگاه خودرو تنها به یک تور کوتاهمدت تبدیل میشود؛ توری که باعث میشود تا مصرفکنندگان ایرانی بتوانند یکبار دیگر خودروهایی را مشاهده کنند که قادر به خرید آنها نیستند.
نظر شما چیست؟