8 شهریور 1405 - 18:45 - نوشته: 
این روزها برای اکثر مالکان موتورسیکلتها، روزهای تلخ و ناخوشی است. به جز موتورسیکلتهای طرح هوندا که سالها است در بازار حضور دارند و قطعات آنها در هر منطقهای پیدا میشود، سایر انواع موتورسیکلت با بحران قطعات یدکی دست و پنجه نرم میکنند.
بحران کمبود قطعات یدکی موتورسیکلت، باعث شده است تا بسیاری از این وسایل نقلیه دیگر قابلیت استفاده نداشته باشند. موتورسیکلتهایی که فاقد قطعات ظاهری هستند، دیگر امکان تعویض پلاک ندارند و خریدوفروش آنها نیز برای مالک امکانپذیر نیست. این بحران باعث شده است تا مصرفکنندگان ایرانی که از روی ناچاری به بازار موتورسیکلت پناه آورده بودند، اکنون با معضل دیگری مواجه شوند.
بهرهبرداری شرکتها از هجوم متقاضیان، بدون پاسخگویی به مشتریان
بازار موتورسیکلت طی چند سال اخیر، با هجوم متقاضیان مواجه شد. مصرفکنندگان ایرانی که دیگر قدرت خرید خودرو نداشتند، مجبور شدند تا به جای خودرو، موتورسیکلت را برای حملونقل انتخاب کنند. در نتیجه این روند، روز به روز بر تقاضای بازار موتورسیکلت افزوده شد.
شرکتهای تولیدکننده موتورسیکلت در ایران، این فرصت را غنیمت شمردند. آنها سبد محصولات خود را از انواع موتورسیکلتهای چینی و هندی با ظاهر زیبا انباشته کردند تا توجه مشتریان ایرانی را به خود جلب کنند.
شرکتهای عرضهکننده موتورسیکلت برای آنکه مشتریان بیشتری را به سمت خود بکشانند، طرحهای فروش اقساطی را نیز آغاز کردند. هزاران موتورسیکلت چینی و هندی که در بازار به نام موتورسیکلتهای طرح معروف هستند (چون شبیه به موتورسیکلتهای مطرح جهانی طراحی شدهاند)، بازار را به تسخیر خود در آوردند.
مصرفکنندگان ایرانی در ابتدا از اینکه موفق شدهاند یک موتورسیکلت با ظاهری مطلوب و شرایط اقساطی خریداری کنند، خوشحال بودند. با این حال خوشحالی آنها دوام چندانی نداشت. هنگامی که نخستین تصادفات رخ دادند یا موتورسیکلتها با مشکلات فنی مواجه شدند، بحران قطعات یدکی بروز پیدا کرد. شرکتهای عرضهکننده موتورسیکلت بدون آنکه به موجودی انبار قطعات خود توجه کنند، تنها موتورسیکلتهای رنگارنگ را با وعدههای مختلف به مشتریان ایرانی فروختند. این موتورسیکلتها با خرابی نخستین قطعه از کار افتادند و مالک را در ضرر و زیان فرو بردند، مالکی که معمولا موتورسیکلت را به صورت اقساطی خریداری کرده است و باید اقساط آن را نیز بپردازد.
ریشههای کمبود و گرانی لوازم یدکی
زنجیره تأمین قطعات در بازار موتورسیکلت با فشارهای اقتصادی و ساختاری متعددی مواجه است که هزینه نهایی را بهشدت افزایش دادهاند. نخستین عامل، بحران در تخصیص ارز است. حذف ارز ترجیحی به واردکنندگان قطعات یدکی، باعث شده است تا روند ورود قطعات به بازار مختل شود.
افزایش هزینههای تولید دیگر عامل کمبود قطعات است. تولیدکنندگان به دلیل مشکلات مالی، سطح تیراژ خود را کاهش دادهاند. هنگامی که سطح تیراژ کاهش یابد، نیاز به قطعات مونتاژی نیز کاهش مییابد. حال آنکه پیش از کاهش تیراژ، هزاران دستگاه از این موتورسیکلتها وارد بازار شدهاند.
سومین عامل کمبود قطعات یدکی موتورسیکلت، محاصره اقتصادی و تغییر نحوه واردات قطعات است. واردات قطعات یدکی از مسیر هوایی یا زمینی به جای مسیر دریایی، هزینه این لوازم را بسیار افزایش داده است.
در نهایت سودجویی برخی دلالان، بر گرانی و کمبود قطعات میافزاید. برخی افراد اقدام به ذخیرهسازی قطعات یدکی در انبارها کردهاند تا پس از افزایش قیمت، آنها را با نرخ بالاتری به فروش برسانند.
سد بزرگ تولید داخل؛ تنوع بالا و تیراژ پایین
با وجود سابقه طولانی مونتاژ در ایران، تولید قطعه برای مدلهای جدید توجیه اقتصادی خود را از دست داده است. تولیدکنندگان موتورسیکلت در ایران برای سالها به تولید موتورسیکلتهای طرح هوندا مشغول بودند و از قافله فناوری روز دنیای موتورسیکلت عقب افتادند.
اکنون به دلیل الزامات سازمان محیطزیست و قوانین جدید، تولیدکنندگان مجبور به عرضه محصولاتی جدید شدهاند، تیراژ تولید آنها به سطحی اندک سقوط کرده است. تنوع مدلهای جدید بسیار است اما تیراژ تولید هرکدام از آنها بسیار اندک است. در نتیجه تولیدکنندگان قطعات یدکی، لزومی به سرمایهگذاری در خطوط تولید قطعات و قالبسازی احساس نمیکنند.
در سوی دیگر، روند تغییرات دنیای موتورسیکلت نیز همانند دنیای خودرو سریع شده است. موتورسیکلتها پس از مدتی کوتاه تغییر چهره میدهند. در دنیایی که به سرعت تغییر میکند، قطعهسازان داخلی ناتوان از تغییر سرعت و جهت تولیدات خود هستند و البته نمیتوانند همان قطعات مربوط به موتورسیکلتهای قدیمی را نیز تولید کنند.
ناتوانی قطعهسازان در تولید قطعات موتورسیکلتها، باعث شده است تا بازار قطعات یدکی موتورسیکلت به واردات متکی باشد. قطعهسازان تنها بخش اندکی (حدود ۱۰ الی ۱۵ درصد) از قطعات یدکی موتورسیکلت را تولید میکنند. اکثر این قطعات تولید شده نیز متعلق به موتورهای قدیمی طرح هوندا هستند که سالها است در بازار حضور دارند.
تبعات سنگین برای بازار و مصرفکنندگان
این اختلالات در زنجیره تأمین، پیامدهای خطرناکی برای مصرفکنندگان، بهویژه اقشار کمدرآمد و پیکهای موتوری به همراه داشته است.
تنها قطعات یدکی و ظاهری موتورسیکلتها شامل افزایش قیمت نشدهاند. قطعات مصرفی موتورسیکلتها مانند مجموعه ترمز، زنجیر، فیلترها و لوازم برقی افزایش قیمت ۲۰۰ الی ۳۰۰ درصدی را تجربه کردهاند. همین عامل سبب شده است تا مالکان موتورسیکلتها به خصوص موتورهای اقتصادی و ارزانقیمت، سرویسهای موتورسیکلتهای خود را به تعویق اندازند یا از قطعات تقلبی برای سرویس استفاده کنند. این پدیده علاوه بر کاهش امنیت راکب موتورسیکلت و سایرین، موجب ایجاد مشکلات فنی نیز خواهد شد.
بسیاری از موتورهای خارجی یا موتورهای طرح به دلیل نبود قطعات یدکی، ماهها است که در تعمیرگاهها یا گوشه حیاط منازل جا خوش کردهاند. نبود یک قطعه کوچک، باعث میشود تا این موتورسیکلتها قابلیت حرکت نداشته باشند.
در نتیجه کمبود قطعات یدکی در بازار موتورسیکلت، شاهد پدیده اوراقسازی هستیم. برخی مراکز خدماتی ناچار شدهاند برای انجام کار مشتریان، موتورسیکلتهای دیگر را اوراق کنند و از قطعات آنها برای تعمیر سایر موتورسیکلتها استفاده کنند.
اگر در این روزها با یک موتورسیکلت اصلی مانند هوندا ADV 160 تصادف کنید، هزینه بازسازی نیمی از قطعات مربوط به فلاپها و چراغ آن بیش از ۳۰۰ میلیون تومان برآورد میشود. بنابراین چه در تصادفات شما مقصر باشید و چه نباشید، هزینه بازسازی یک موتورسیکلت اصلی یا طرح اصلی برای شما بسیار گزاف تمام خواهد شد.
چشمانداز آینده بازار
فعالان این صنعت معتقدند تا زمانی که استراتژی مشخصی برای استانداردسازی واردات، تسهیل تخصیص ارز و حمایت از تولیدکنندگان قطعه اتخاذ نشود، شکاف عرضه و تقاضا عمیقتر خواهد شد و فشار مضاعفی بر مصرفکنندگان وارد میآید.
به مصرفکنندگان پیشنهاد میشود فریب تبلیغات رنگارنگ فروشندگان موتورسیکلت را نخورند. آنها پیش از انتخاب یک موتورسیکلت و پرداخت چکهای فراوان برای اقساط آن، بایستی در ابتدا از وجود لوازم یدکی و قطعات این موتورسیکلت در بازار مطلع شوند.
شرایط بازار قطعات یدکی موتورسیکلت به شدت آشفته است؛ موتورسیکلتهای فراوانی به دلیل نبود قطعات ماهها است که زمینگیر شدهاند. بنابراین پیش از آنکه یک موتورسیکلت را برای خرید انتخاب کنید، در مورد شرکت عرضهکننده، وضعیت وجود قطعات و خدمات و همچنین بازار دستدوم آن اطلاعات لازم را کسب کنید تا پس از خرید، متضرر نشوید.
نظر شما چیست؟